Uncategorized

Krakowiacy

Posted on Updated on

Zagłębiając się w historię życia przodków, staram się rozszerzyć wiedzę genealogiczną o zagadnienia etnograficzne. Idealnym żródłem do tego celu jest zagłębianie się w opracowania słynnego etnografa jakim był Seweryn Udziela żyjący w latach 1857- 1937.

Seweryn Udziela to badacz i popularyzator folkloru i kultury ludowej Małopolski.

To właśnie jego imię nosi Muzeum Etnograficzne w Krakowie.

Krakowiacy w opisie Seweryna Udzieli na podstawie fragmentów  książki wydanej w 1924 roku. 

Kraina Krakowiaków

Okolica Krakowa ma kilkadziesiąt kilometrów zamieszkuje ludność rdzennie polska zwana Krakowiakami lub Krakusami. 

Krakowiacy graniczą na południe z góralami i mieszkają mniej więcej do gościńca, biegnącego od Białej do Wadowiec, Kalwarię Zbrzydowską i Lipnicę, od zachodu sąsiadują ze Ślązakami, od wschodu z Lasowiakami czy Sandomierzanami, a od północy dosięgają linii biegnącej od Częstochowy poza Kielce.

Na tym obszarze zamieszkują Krakowiacy, około 2000 wsi mniejszych i wiekszych i kilkanaście miast z Krakowem na czele.

Ziemia krakowska bogata jest w piękne krajobrazy. Piekna jest okolica Krakowa, Kalwarii Zebrzydowskiej, a dolina Ojcowska nie łatwo znależć może równą sobie co do piękności. 

DSC06767
Dolina Prądnika, Ojcowski Park Narodowy

Ludność

Krakowiak jest wzrostu średniego, barczysty, muskularny, krępy, z piękną kształtną głową, twarzą owalną o pięknych, łagodnych rysach, oczy ma niebieskie a nos wydatny.

Włosy zawsze jasne u dzieci, póżniej ciemnieją, stąd tutaj więcej szatynów.

Starsi mężczyżni noszą włosy długi, opuszczone na kark, nad czołem równo obcięte, i wąs piękny, ale brody golą. Rysy ich twarzy są przystojne; może niekiedy mężczyżni ładniejsi od kobiet. Wyraz twarzy i oczu roztropny i żywy.

Ludność przywiązana bardzo do miejsca rodzinnego. To też opuszcza je niechętnie, tylko w ostateczności, kiedy nie da się już na rodzinnej ziemi zarobić na kawałek chleba.

Najbiednieszy Krakowiak całe życie wzdycha do własnej skibki ziemi. Jest pracowity, wytrwały, nie poddaje się trudnościom, jest oszczędny i trzeżwy. Stara się dorobić własnego mienia, ale przy tym jest gościnny i lubi się pokazać.

Krakowiak jest cierpliwy, zdolny i żywy, wyraża się jasno i zrozumiale, lubi muzykę, tańce i śpiew. Śpiewa przy pracy i przy zabawie. Łatwo tworzy okolicznościowe przyśpiewki.

Kocha się w koniach i od dziecka jeżdzi konno i lubi taką jazdę; wojsku ułan z niego wyborowy.

Kocha swój kraj i jest odważny, a ilektoć wróg zagrązł ojczynie, Krakowiak porywał zawsze za broń i bił wroga, znosząc wytrwale wszelkie trudy wojenne.

Siedziby

Zaludnienie ziemi krakowskiej jest bardzo znaczne, bo dochodzi do 250 mieszkańców na kilometr kwadratowy, a więc gęstośc jest największa w Polsce.

Wioski rozsiane gesto, leżą blisko jedna od drugiej, a ziemia między nimi pocięta na działki, niby  szachowinica. 

Cała wieś tonie wśród gaju wierzb, topli, lip, albo wśród sadów, z pośród których chylą się ciemne strzechy chat, przysiadłych nisko nad ziemią, i wypatrują okienicami małemi, niby oczyma, co dzieje się na dworz, na drodze, na polu i łące kwiecistej. 

Niby stado wron rolę zoraną, tak chaty obsiadły gromadą wierzchołek wzgórza, pagórki, lub choćby garbu ziemi, zwrócone czołek i okiennicami w stronę południową, do słońca, aby w domu było jasno i wesoło. Tu i ówdzie wybiega w pole chata samotna, ale zwykle tylko dwór stoi za wsią osobno. A kościół strzelista wierzyczką wybija się  z pośród lip przy końcu wsi. Obok niego plebania, w pobliżu stoi karczma i sklepik.

U bogatszego gospodarza stoi stodoła i stajnia, a wokół sad, w którym jabłonie, grusze i śliwy królują, czasem orzech wloski też się rozgości  w zagrodzie.

Przed oknami mały ogórdek kwiatowy, z malwami, nagietkami, ostróżką, tuż obok grządka warzywna.

W zagrodzie gospodarza znajdziemy piwnicę murowaną, daszkiem przykrytą , i sadzawkę, aby kaczki miały uciechę, a gospodyni mogła naczynia przepłukać.

Studnie znajdują się tylko w wioskach niżej położonych: bywają studnie z żurawiem, z wiadrem na łańcuchu, albo płytsze oprawione w kadłub, a wodę czerpie się konewką, czasem na drewnianej kuli przyczepionej. 

Chata krakowska niekiedy chałupą, a innym razem  chyżem nazywana, ma najczęściej następujący rozkład. Patrząc na chałupę od frontu, widzimy w środku izbę o dwóch bliźniaczych okienkach, po sześć szybek każde. Do izby wchodzi się z sieni, która leży z prawej strony izby. Stajnia jest odzielona tylko ścianą od izby, w zejściem od frontu chaty.

Czasem za stajnią pod tą samą strzechą jest jeszcze boisko, na którym młóci się zboże, a snopy przechowuje na strychu, jak tu mówią „na górze”.  

 

Odzież

Jednym z najpiękniejszych ubiorów jest ubiór Krakowiaka. Ubiór ten już w wieku XVI był taki, jak się zachował do początku XX wieku.

Krakowiacy wschodni od zachodnich różnią się strojem zasadniczo. We wschodniej części ziemi krakowsiej od Skalbmierza i Proszowic mężczyżni noszą brązowe lub granatowe karezyje  (sukmany), bogato wyszywane z dużym kołnierzem, niby peleryną, niskie czapli rogatywki czerwone na głowach i pasy z licznymi mini talerzykami mosiężnymi  zwanymi koluszkami. Na zachodzie nosza Krakowiacy sukmany białe, na głowach kapelusze, a przy pasach skórzane torebki zwane trzosy.  

gospodarz ze skały pow miechowski.png
gospodarz ze Skały w stroju krakowskim , ziemia miechowska

Ubiór mężczyzny składa się z koszuli, spodni, kaftana, sukmany czy też karazji, kapelusza lub czapki czy też butów z cholewami. 

Koszula z białego płótna, do kolan długa, z kołnierzem wykładanym, haftowana na kołnierzu, przodzie i mankietach, a zawiązywana pod szyja czerwoną wstążka. 

krak zach haft z koszuli meskiej
wzór haftu z koszuli męskiej, krakowiacy zachodni

Spodnie, portki, marszczone w pasie, obszerne, krótkie, najczęsćiej zakładane na cholewy. Uszyte z lekkiego materiału, zazwyczaj ciemne, czasami jasne w różowe pionowe paski. 

Kaftany bywają z rękawami i też bez rękawów. Kaftan z rękawami bywa strojem wierzchnim, uszyty jest z sukna ciemno granatowego lub czarnego, z tyłu gęsto fałdowany od pasa w dół, długi do kolan, z kołnierzem zwykle stojącym, podszyty czerwonym suknem. Na szwy i rąbki naszyty jest czerwony sznurek.  Kaftan może być niezapinany , rozłożony na piersi lub zapinany na haftki pod szyją, w środku piersi i pasie. Z przodku kaftan bywał ozdobiny szeregiem guziczków perłowych z drobnymi pętliczkami.

Kaftan bez rękawów nosi się pod sukmaną, podobnie jak poprzedni z połami rozciętymi  aż do pasa (stanu) i wiszącymi lużno, zazwyczaj jest ich 4 lub 5.

Kaftan bez rękawów wzdłuż przodu ozdobiony perłowymi lub żółtymi metalowymi guziczkami i jedwabnymi chwostkami inaczej kutasami zwanymi, czerwonymi lub zielonymi. 

 

Sukmana biała, długa poza kolana, ze stojącym kołnierzem, wcięta w pasie, podszyta z przodku i na kołnierzu suknem czerwonym i takimi też chwostami na kołnierzu i przy kieszeniach. Wypustki i chwstki bywają też czarne. Sukmana zapinana jest na piersi na haftki mosiężne. Noszono też w niktórych okolicach smukmany granatowe, podobnie skrojone i ozdobione jak sukmany białe. 

strj karakowski
strój krakowski

 

Karazyje bywają bogato haftowane na kołnierzu zwanym suką, hafty znajdziemy również na przodzie, koło kieszeni i na dole stroju. Wzór i dobór haftu różni się w zależności od wsi i parafii.

Dawniej Krakowiacy nosili kapelusze sukienne, czarne, wysokie zwęrzające się ku górze, opasane czarną aksamitką i ozdobione klamrą. Na początku wieku XX nosiło się jeszcze czarne niskie kapelusze.

 

Krakuski, czapki niskie czerwone , opasane czarnym barankiem z pawim piórem noszą na wschód od Krakowa.  

Strój kobiecy 

Ubiór kobiet od wieku XVI do początku XX , jak podaje Seweryn Udziela ewoluował,  jednak nie były to znaczące różnice.

Strój kobiecy składa się z koszuli,  spódnicy, zapaski, gorsetu, katany, sukienki, żupana, chustki na głowe, większej chustki do okrycia się, pończoch i trzewików.

Koszula płócienna lub perkalowa z kołnierzem wykładanym, krótka do pasa, z rękawami obszernymi i mankietami. Od dołu przyszytu jest do koszuli z grubszego płótna nadołek (to nazwa dolnej części koszuli) . Górna cześć koszuki nazywana jest stanem. Kołnierz, mankiety i przód koszuli  bogato haftowany.  Pod szyją srebrna spinka z koralem lub wstążeczka czerwona.

krak zach haft z dekoltu kobiecego.jpg
krakowiacy zachodni, wzór haftu z dekoltu koszuli kobiecej

Spódnice sięgaja kostek, bywają perkalowe, płócienne, wełniane, a nawet jedwabne, zawsze kwiaty wieksze lub mniejsze o barwach żywych. W każdej okolicy możemy doszukać się różnic w doborze barw i kwiatów na materiałach używanych na spódnice i zapaski.

Fartuchy zwane tu zapaskami uszyte zazwyczaj z perkalu tak jak i spódnice. Bywają też białe u dołu z bogatym haftem, lub też haftowane z tiulu, przez który prześwituje barwna i kwiecista  spódnica.

grupa osob stroje krakowskie.png
grupa osób w strojach krakowskich

Na koszule zakładane sa gorsety, krótkie do pasa, z sukna ciemno granatowego, czarnego lub aksamitu takiej samej barwy. Gorset podszywa się czerwonym suknem. Na dole obszyty, gęsto na siebie zachodzącymi kalatkami, których jest od 40 do 70ciu sztuk. Kaletki obszyte są czerownym suknem. Przód gorsetu jest bardzo bogato zdobiony. Zdobienia różnią sie w zależności od regionu i upodobań tamtejszych kobiet.

W lecie nagorset  zwanego również serdakiem, kobiet zarzucały lekki szal zwany rańtuchem, zazwyczaj równie bogato dookoła zdobiony.

 

krak zach mankiet koszuli kobiecej.jpg
wzór haftu z mankietu koszuli kobiecej, krakowiacy zachodni.

 

Na gorsety zakladano również kaftany czyli katany, zwykle sukienne i ciemne, obszywane nieraz wokół szyi, na piersiach i w pasie równie bogato jak gorset.

W zimie zarzyca kobieta i dziewczyna na katane, chuste dużą wełnianą, zwykle pstrą, Bez chustki zarzuconej na ramiona kobieta nie wychodziła z domu.

Starsze kobiety noszą na głowach chustki związane w czepiec. Na dzień powszedni chustki są kolorowe, najczęściej czerwone, najczęściej w kwiaty. Na święto bywają chusty białe, pięknie haftowane.  

f0080a5d45a7bb82384f0d2db4ed.jpg
chusta czerwona kwiecista, kolorowa
zachodni krakowiacy
stój krakowski, zdjęcie ze strony strojeludowe

Autor wpisu:

Ania Bernat-Mścisz

 

Wyrażam zgodę na udostępnianie linku, wraz z zawartościa całości treści.

Prosze o uszanowanie mojej pracy i nie przeklejanie wycinów tekstu bez podania żródła i linku do tej strony.

żródła: 

Strona Strojeludowe stroje ludowe

Książka Seweryna Udzieli . Krakowiacy

 

 

 

 

 

Baranek from Miechów

Posted on Updated on

Five years have passed in January, since the time when Ania from the Baranek family has contacted me for the first time and asked for help in finding the baptism documents regarding her grandfather Wincenty Baranek.

This is how Ania Urban Baranek remembers that time today:

Well, it’s been years. I have a fresh memory of this evening when, after 7 years of my helplessness, together with Ula you have bombarded me with metrics. I remember asking for the baptism of my grandfather and I have received so much, that I could not stop feeling overwhelmed. With tears in my eyes, I barely had time to read one before new e-mails arrived.

In the record books from Miechów the name of the Baranek appears often. After a few intense months of searching the data, a really magnificent tree of the Baranek and relatives from the early XIX century could be arranged.

The oldest member of this family found was Mathia Maciej / Mateusz Baranek. So far, it has not been possible to find an entry regarding his baptism or birth, but one can assume that he was born in the first years of the 18th century. In October 1733, his son Łukasz was born in the village of Biskupice, whose godparents were Kazimierz Zychowicz and Regina Bielecka. The baptism was given by priest Szymon Ogonowski.

The family tree of the Baranek is very branched. Creating it was quite a challenge for me. Thanks to the great support of Ula Pogoń and cooperation with Ania Maria  Baranek, we have managed to unravel a lot of ambiguities and puzzles about kinship and affinity.

Łukasz Baranek married Magdalena nee Bogacz, who was born in Pstroszyce.

Łukasz and Magdalena had three sons: Grzegorz, Tomasz and Józef and five daughters: Katarzyna, Łucja, Regina, Marianna and Agnieszka.

In order to arrive at the current living descendants of the family of the Baranek family from the area of ​​Miechów, I have created several, I hope more legible charts than basic information.

The following presentation presents family ties between Emilia, born in today’s Ukraine, daughter of Franciszek Baranek and Marianna née Byczek and  Baranek family murdered on 15 and 16 March 1943 in Siedliska for hiding a Jewish family.

Baranek
Baranek, family tree, Miechów

 

 The next presentation shows the links between the lines of Wojciech Baranek and Franciszek Baranek (born in 1811) and also Franciszek Baranek (born 1929) and the descendants of his two wives Marianna nee Cegła  and Katarzyna nee Włodarczyk.  

16998153_1095777483865487_6469941987512952579_n
Baranek, family tree, Miechów 

 

In the census of 1790-1791, I was able to find a family of Łukasz Baranek who lived in one of the cottages in Pstroszyce

34
census  1790-1791, Pstroszyce village, Miechów

Pstroszyce house number 4, a semi-agricultural homestead was listed

Host Łukasz Baranek, 52 years old

Magdalena Bogacz (Bogaczka), 38 years old

Grzegorz – son, 19 years old

Józef – son, 13 year old

Katarzyna/Catherine – daughter, 8 years old 

Łucja/Lucia – daughter, 3 years old 

Tomasz – son, 8 weeks 

Regina, the sister of the host, a bailiff of 48 years (sister of Gregory 48 y old)

 

The deductions show that Tomasz Baranek was born on December 12, 1790, so it can be assumed that the list was made at the beginning of February 1791.

My ancestor Wojciech Krzykawski lived at number 5 with his wife Regina Kaczmarczyk (Karczmarczonka)(my 6 x great-grandparents) and son Sebastian Krzykawski. Baranek and Krzykawski family were therefore next door neighbors. More about my ancestors here.

Posterity on the lines of Grzegorz Baranek and Józef Baranek live today, inter alia, in Sławice, Miechów, Sosnowiec, Będzin, Gliwice, UK, US

Baranek tree
Baranek , family tree, Miechów region
baranki
photo from 1909 or 1910, Baranek family, photo from Anna Urban Baranek

In the photo Wincenty Baranek (born in 1874), together with his wife Anna Sobaczyk (black dress). On the right side of the photo stands Anna’s older sister, born in the Lisów parish. On the left side of the picture – in a white dress – stands daughter Anna born in Miechów. Then daughters Maria, Franciszka and Zofia born in Sosnowiec, and sons (in the chair of Wincenty Baranek) Jan and Stanisław.

Children have zinnia flowers in their hands. They are also dressed in summer clothes, which may suggest that the photograph was taken in the months between June and September.

As the granddaughter of Wincenty-Anna recalls, my grandfather’s chair remained in the family for a long time after the his death.

A few mounts ago,  thanks to the result from DNA research made for genealogy purposes, I have managed to establish contact with descendants of Franciszek Baranek (1898 Siedliska / Miechów / Polska– 1944 Ancona / Italy). His daughter, Emilia, is the author of memories published in 2007 under the title: 

„Emilia and the Second World War ” by Emilia Niesluchowska 

A story written by life.
Recently, I have made contact with the descendants of Baranek from the area of Miechów. It is difficult to describe in one sentence how strong of an impression on me had the history of this family …
Only a few people in Miechów and the surrounding areas realize, that some of them are descendants or related to the Baranek family which lived in this area already in the early 18th century.  

image

image

The fates of this part of the Baranek family have led them through many towns, many countries and several continents. 

 

Baranek WW2 Travel Map
map made by Kurt – Emilia’s son in low 

The Baranek family is associated with many names appearing in the region of Miechów.

Most of the name releted with the Baranek name are:

Bogacz, Byczek, Bujak, Bielawski

Cegła, Chwastek,

Dela, Dudek ,Dróżdż.

Florek,

Gurak,

Idzik,

Kania, Kot, Kuler, Krzykawski, Kaydy/Kajdy. Kopeć, Kowal, Kański

Łabuz,

Machejek, Małpa/ Małupa

Ratucha,

Pachół,

Szaleniec, Szpak, Synowiec, Szarek, Sobczyk, Słota, Skoruch, Szwaja, Szostak/Siastka, Soczówka, Szydlewski, Szymański

Tomon, Toniarz,

Włudarczyk,

Zięba,

Żur vel Żurek, Żak, 

I hope, that thanks to this entry you will be able to find even more affinities with the Baranek family. 

 

I will be very pleased if you – the dear reader –  share your insights with me.

I am waiting for your comments, and I invite you to contact me.

Author:

Ania Bernat-Mścisz

Polish version Baranki z Miechowa

Traditional outfit from Miechów Traditional outfit, Miechów Region

Traditional outfit, Miechów region, Małopolska

Posted on Updated on

Former patterns embroidered, painted, sawn or otherwise woven into traditional outfit is a very interesting topic for many people, especially for enthusiasts of regional studies, genealogists, historians, ethnographers, and also people associated with the world of fashion.

Pictures from many years ago show us how old style-costumes looked and also other everyday clothes.

The picture below presents two maids in folk stables from the Małopolska region, near Miechów. The girls are wearing fancy shoes and clothes embroidered with sequins. On the serdak (woman’s vest ) of the girl on the right side of the photo, a bursa is visible at the bottom of the corset. Serdakiare cross-linked patterns spread evenly on both sides of the outfit.

Black headscarves tied at the back are visible on the heads of both of the maidens. The girls are dressed in white shirt blouses. Several corals are hanging from both of their necks. Both have flowery skirts. The maiden on the right side of the picture, has bright skirts with floral prints. Both have light, lightweight aprons on the top of the skirt with 4 rows of ribbons sewn across the bottom of the apron.

The photo can be published thanks to Basia from Podlesice. It was kept in the collections of her ancestors from Podleśna Wola near Miechów. The picture may present the people from the family named Duda and Machejek.

It might have been taken in the 20s of the twentieth century.

stroje
Podleśna Wola, county Miechów, traditional outfit 20th, XX century
stroj dziecko rodzice
Family from Podleśna Wola, Miechów County

Another picture shows a family with a several-year-old child. The picture could have been taken in the summer months, for example in a home garden. The woman is wearing a costume from the 20s. Dress with pleats running from top to bottom, sleeves reaching the elbows, a white bow under the neck . The dress is sewn with a belt made of the same material. Dark hair, smoothly combed around the head.

A girl with light hair, about five years old, is wearing a folk costume. A prominent „serdak” with wallets, embroidered with embroidery and embroidered with sequins. Several rows of corals can be seen on the child and reach down to the waist. The girl has a white blouse with sleeves stopping just below her elbows. At the bottom of her outfit light stocking and a darker skirt underneath are visible.

A man dressed in a dark single-breasted suit with a vest, a white shirt and a tie.

I hope, I will be able to show even more photos such as the ones shown above. I hope that together, we will determine who are the people presented on these photo campaigns. Although they were created almost one hundred years ago, they are still able to impress not one enthusiast of regionalism, genealogy, … but also many other fields.

13221358_1024135344336237_6357294908994706749_o
The folk costume, which I have made by myself.

Author:

Ania B.-M.

Copies of souvenir photos from 100 years ago thanks to the kindness of Basia from Podlesice.

Szreniawa, county Miechów

Posted on Updated on

Unique photos are the most enjoyable ones. 

I received this photo from Mrs. Agata, whose ancestors lived in the Szreniawa parish.

koloGospodynWiejskich - Copy
Szreniawa, county Miechów, 1930, Paris community

A beautiful photo from around 1930, according to the photo owner, Circle of Country Housewives in Szreniawa, which belongs to the community of Charsznica, county Miechów.

On the picture, sitting on a bench with a black hat on his head, a Parish priest from Szreniawa, Jan Bochenek.

A tall man on the right side of the photo is most likely an organist or a person working at the parish in Szreniawa.

Just behind the woman holding the cake (or is it a yeast woman?), standing  Franciszka Wołkowska née Rychwał, born in 1899, she died in 1935

The photo shows 29 people, including 4 men and 24 women in different ages and one girl. Only one of these women has no bandanna on her head.

In the background the photo shows the roof crowning the chapel.

In front of this chapel in the 80s of the twentieth century, after the fire of the church there was a devotion.
I hope that the publication of this photo will allow you to get to know the history of the Housewives’ Association from Szreniawa, as well as people associated with Szreniawa.

Any information that can help in identifying people will be very helpful. 

I invite you to contact me.

 

Author:

Ania B.-M

sources: A photo from the family collection Agata to granddaughter Franciszka Wołkowska née Rychwał 

 

Tadeusz Kościuszko i Wojciech Bartos Głowacki, Bitwa pod Racławicami

Posted on Updated on

Na podstawie  opisu „Kościuszko i Racławice” , rok 1917 

Bitwa pod Racławicami 4 kwietnia 1794 roku,

czas zdarzenia (godziny wieczorne)

„Naczelnik z dobytym pałaszem stanął na koniu przed frontem 320 kosynierów i zawoławszy do nich „zabrać mi chłopcy te armaty! Bóg i Ojczyzna! naprzód wiara”. wskazał im ręką na baterię. Wspomagani ogniem dwu kompanii Niedackiego, z szaloną odwaga rzucili się chłopi w kierunki baterii rosyjskiej. Zagrały rosyjskie armaty, kilku kosynierów padło po tym pierwszym wystrzale, ale nie przestraszyło to dzielnych krakusów. którzy z krzykiem przerażającym „Szymku, Maćku, a dalej!” popędzili przeciw zionącym ogniem armatom. Nastąpił jeszcze drugi armatni wystrzał, znów kilku kosynierów oddało swe życie za Ojczyzne, ale na chwilę zamilkły działa nieprzyjacielskie. Pierwszy skoczył na baterię i przykrył krakuską panewkę armaty Wojciech Bartos z Rzędowic. Tuż za nim wpadli na baterię chłopi Gwiaździcki i Świstacki i Krzysztof Dębowski, chorąży 3 regimentu.

Śmiały ten i niespodziewany atak kosynierów zmieszał nieprzyjaciela. Zdobywszy trzy armaty chłopi z pół batalionem piechoty „ściana” uderzyli na wroga.

Kosy i bagnety szerzyły śmierć dookoła. Nieprzyjaciel uciekał w popłochu „rzucając broń i patrontasze”

Do zwycięstwa przyczyniła się pozycja, gdyż głęboki zarośnięty wąwóz, ciągnący sie pomiędzy środkowa a prawa kolumną nieprzyjaciela, nie pozwoliłtym kolumnom, ani sie widzieć, ani wzajemnie posiłkować.

Prócz tego około 100 konnych młodych ochotników, zagrzanych zapałem, bez rozkazu rzuciło się w podoń za uciekającym nieprzyjacielem. Rezultatem tej doborowej akcji było zdobycie sztandaru – i nagana od naczelnika za zamowolę. Naganę tę zresztą wynagrodził im pochała w raporcie.

Bitwa trwała pięć godzin, od 5 do 8. Kościuszko utraciwszy 100 zabitych i tyluż rannych (tak szacował straty Kościuszko) pozostał panem na blacu boju. Straty nieprzyjaciela szacowano na około 1000 osób.  Kiedy ostatnie strzały zamilkły a po nieprzyjacielu nie pozostało ani śladu, uniesiona zwycięstwem mała armia polska witała swego wodza okrzykiem: „Vivat naród! vivat wolność! vivat Kościuszko!” Wzruszony Naczelnik gromkim głosem odpowiedział „Szczęśliwym, że mogę uwielbiać waszą waleczność i przewodniczyć wam, dopóki niebo żyć da.” Powitał potem podporucznika Mączyńskiego, syna winiarza krakowskiego i polecił mu, aby pośpieszył do Krakowa z wiadomością o zwycięstwie.

Kościuszo postanowił jak najprędzej wycować się ze zdobytej pozycji. Obawiał się, aby nieprzyjaciel nie powrócił o świcie. Wydał więc o północy rozkaz do wymarszu przez Janikowice, Prandocin, dotarł nad ranem do Słomnik, położonych o trzy mile na południe od Racławic.

Tracycja mówi, że jeszcze na pobojowisku racławickim Kościuszko włożył chłopska sukmanę i mianował Wojciecha Barosa chorążym w regimencie grenadierów milicji krakowskie, nadając mu szlachectwo i nazwisko Głowackiego. W żadnym ze wspołczesnych opisów bitwy  nie ma tego szczegółu, ale sam fakt nominacji stwierdza dokument. Może dopiero w Słomnikach spotkała ta nagroda Bartosa, może tam oddział dostał zaszczytna nazwę Regimentu Grenadierów krakowskich.

Kościuszko z obozu pod Busnatowem zawiadomił 13 kwietnia Komisję Porzadkową Krakowską, iż Wojciech Głowacki „okazał męstwa dowody. pierwszy skoczywszy na baterię”, polecił Komisji, aby poprosiła starostę Szujskiego, właściciela Rzędowic, o opieke nad żoną i dziećmi Bartosa.

Na odezwie tej Kościuszko własną ręką dopisał: „Ja też sam zanosze prośby do starosty Szujskiego, aby raczył ulżyć pracy famili jego, stac się ojcem w niebytności jego.”

 

Szujski wydał polecenie;” Ta jego (Bartosa) odwaga, daje mi okazję najsłodszą w życiu moim, że go uwalniam od wszystkich powinności, również żonę i dziatki jego, a tę zagrodę w której robił, wiecznymi czasy dla jego żony i dziatek daruję, żadnych robcizn nie predentując.” Dalej polecał wydać oznaczoną ilośc zboża, najlepsza z obory krowę, maciore i wieprzka.

Niestety Głowacki krótko się cieszył ta swoją sławą, w dniu 6 czerwca poległ w Bitwie pod Szczekocinami.” 

Kilka lat temu indeksując prarafie Koniusza, przy okazji poszukiwań moich przodków Ostrowskich i  Sasnalów, natrafiłam na zapis zapowiedzi i ślubu Justyny Głowackiej córki Wojciecha Barosa Głowackiego

slub justyny glowackiej c.wojciech glowackiego (Szczekociny ) - Copy.jpg
Justyna Głowacka córka Barosza Głowackiego

slub justyny glowackiej c.wojciech glowackiego (Szczekociny ) - Copy (2).jpg

W tekście znajdujemy taki oto wspi „po złożeniu świadectwa od dwóch obywateli przed Sąd …Powiatu Hebdowskiego pod dniem trzeciego Listopada, Roku bieżącego uznanego i przyiętego o Śmierci Jey Oyca Woyciecha Głowackiego w Roku Tysięcznym Siedemsetnym dziewiędziesiątym czewrtym,na polu boiu pod Szczekocinami poległego Oficera…”

slub justyny glowackiej c.wojciech glowackiego (Szczekociny ).jpg

Moi Ostrowscy z Koniuszy tutaj

Autor wpis:

Ania Bernat -Mscisz 

Żródła:

Kościuszko i Racławice,  rok 1917 , autorstwa  J. Czarneckiego 

Księgi metrykalne parafii Koniusza przechowywane w AAD Kielce

Lelowice

Posted on Updated on

Dawny powiat miechowski i opis  wieś Lelowice 

Moja prababcia była z domu Belska, urodziła się w parafii Łopuszno, jednak po latach poszukiwań udało mi się ustalić, że jej ród wywodzi się z ziemi w regionie Racławic koło Miechowa, Wrócimowic i Proszowic. 

Znalazlam tam wiele gałęzi tego rodu, które staram się połączyć. Jednym ze źródeł pomocnych okazały się wpisy w czasopismach z początku XXw. 

z artykułu Mariana Wawrzenieckiego rok 1902.

„Wyniosłe, gliniaste, na podkładach białego wapienia i gipsu spoczywające płaskowzgórza. ciągnące się z północy do wsi Racławice ku południowi, zwracając sie na wschód w miejscu gdzie  leży wieś Lelowice, odległa o 3 mile od Miechowa w kierunku południowo-wschodnim. Pola „Lelowskie” rozłożyły się częściowo na wierzchu owego płaskowyża, częsciwo zaś na płaskowzgórzu, częściowo zaś na równinie, leżącej u zboczy tegoż na stronie zachodniej

U stóp tych zboczy płynie bystry strumień bardzo zimnej wody (skutkiem dopływów znacznej liczby bijących u podnóża płaskowzgórza źródeł, t.j. tak zwanych „stoków”). Strumień ten rodzi się w Racławicach, płynie przez staw w Janowiczkach, przez teretorium parafjalnej wsi Wrócimowice i przez Lelowice, a wpada do Szreniawy („Śreniawy”) w okolicy Proszowic. Jest to typowy potok górski. Włościanie ten strumień mienią rzeką z nazwa „Racławka” lub „Cieklec”, mylnie „Wścieklec” niekiedy w literaturze naukowej przeinaczoną).

Wedle dokumentu strumień, o którym mowa,  przyjmuje z lewej strony dopływ, nazwany w dokumentach z 1583 r.  „Dźiurdziawka”, a na mapach z 1803 „Rudawka”, z 1909 „Ujazd”, lub „Dźiurdziawka”, dalej inny dopływ lewy z dwóch „stoków”, na łąkach i ze stawisk, oraz z kilkunastu bardzo zimnych i czystych „stoków” bijaych w miejscu, gdzie był staw „Po rymarzem”. Dalej wpada wielki ściek wodny, zwany „ryńsztok”, a nastepnie rzeka skręca ku zachodowi i wpływa na terytorium wsi Kaczowice (dawna królewszczyna). Z prawej strony dopływów żadnych niema.

Wieś złożona z osad chłopskich, leży u podnóży owych płaskowzgórzy w skupieniu. Jest ona wspomniana jako Jelowycze w Liberum beneficiorum Długosza (tom II str. 78) oraz w Słowniku geograficznym(tom V, str. 135) W dokumencie z 1552 wieś ta pisze się Jelowicze, a w 1583- Lelowicze. (…)

Do historycznych zabytków zaliczyć można dwór wlaścicieli Lelowic z XVIII w. , pobudowany z modrzewiu i obmurowywany. 

lelowice
Słup z dworu w Lelowicach

W stojącej oddzielnie kuchni, która był niegdyś starym dworem, jest wmurowana tablica erekcyjna z XVIII w., ozobiona herbami dawnych właścicieli (prawdopodobnie „de Lgota Lgockich”. Z pamiątek są ślady stoczonej niepopodal d. 4 kwietnia 1794 roku. , bitwy (pod Racławicami) w postaci wyoranych kul (waga 6 funtów), lub ich odłamków.

(..) ciekawe wyrażenia z inwentarza pośmiertnego, spisanego w 1702 roku, po zgonie Marji Majowej i Konstancji, małżonki właściciela: „kuny, wrzeciądze, skoble -wszystkie żelazna, okoły drobne, drzwi na kunach żelaznych, młyn w którym kół dwie – jedno do męłcia, drugie stepne, z rurnicami kadzi trzy, konwie dwie, nalewki trzy, podle piwnice gąsior z wrzeciądzem i skoblami.

Wedle tego spisu, poddani w Lelowicach zwali się: Ożók, Wróbel, Wachowicz, Norek, Janda, Przebieracz, Adam, Janek.Wedle spisu zd. 18 stycznia 1807 (Galicja Zachodnia Cyrkuł Krakowski) nazwiska włościan były: Kwietniowa, Labiś, Sadowski, Dziedzic, Znay, Szych, Duda, Kasperczyk, Łóy, Wodarczyk, Puta, Kozera, Szewczyk, Kabza, Garbarz, Rączka, Jasiński, Wronka. Nazwiska z 1846 r. , Kusaj, Banasik, Czernik, Jedruch, Szewczyk, Duda, Labiś, Łój, Besala, Mierzwiński, Sosnowski, Wójcik, Czesak, Orlacz, Paris, Budzień: w 1849 r., Mateusz Czesak, Król Marcin, Walenty Wójcik, Kacper Sosnowski, Łój Kacper, Franciszek Jedrych, Benedykt Bassela, Walenty Duda, Jan Orlacz, Wawrzyniec Kapcia, Kazimierz Łabuś, Wawrzyniec Czernik, Wojciech Byszewski, Parys Jan, Budzyń Szymon.

Tradycji historycznych prawie już niema; przed laty wiedziano, że jeden włościanin służył pod Napoleonem, innego zaś zwano Krakusem (wszelich tradycji tego rodzaju udzielała p. Helena z Massalskich Wawrzeniecka, która od r. 1830 do 1857 stale w Lelowicach przebywała). „

Mieszkańcy Lelowic śpiewali utwór powszechny w powiecie miechowskim.

„Oj panowie, panowie da bedziecie  panami,

Da już nie bęedziecie przewodzic nad nami „

Ten utwór powstał po uwłaszczeniu 1864

” Na weselach daniej pieczono”kogutki” z ciasta i ubierano je piórami, tudzież robiono „osutki” do obrzucania panny młodej. Wydarzały się też na weselach wypadki popisów siły, jak rzucanie kołem wozu na dach chaty. Raz przegrał ktoś przy zakładzie swoje ubranie i nago biegał po wsi, co , naturalnie spowodowało oburzenie.

Ubiór mężczyzny stanowią: sukmana biała, wełniana z czarnymi wyszyciami, pospolita w okolicy; kaftan krakowski, czapka „magierka”, lub kapelusz z piórkami (krakowski); pas krakowski, „kikla”  -sukmana z białego płótna z czerwonymi wyszyciami, „karazyja” z suka= kołnierz , wyszytą blaszkami, pospolita pod Skalbmierzem, buty z cholewami, podkute. Na codzień(uboższestale) nosza „siniel”, t.j. nabyty w mieście u handlarzy stary płaszcz żołnierski ; w zimie – kożuch z wyszyciem białym lub brunatnym.

Mężczyżni powszechnie noszą wąsy, brodę golą, faworyty spotyka sie tylko u młodzieży w służbie dworskiej.

stroj miechow powiat
włościanka z powiatu Miechowskiego ze zbiorów Muzuem Ziemi Miechowskiej, zbliżony wygladem o stroju Lelowskiego

U kobiet chustka na głowie haftowana. Dawniej kobiety nosiły rodzaj granatowego żupana, „przyjaciółką” zwanego, obecnie częściej- gorset krakowski, a na nim tandetny miejski kaftan, , Zapaski =spódnice, i buty wysokie przyodziewają , w święto i stroją w korale i paciorki. Mążatki strzygą włosy, zostawiając tak zwane „icki” przy uszach, panny plotą włosy i zakładają warkocze na głowie, strojąc je w kwiatki i świecidełka.”

 

We wcześniejszych moich wpisach umieściłam obeszerny opis występowania tego nazwiska w końcu XVIII wieku tutaj

Zbierając kawałki układanki genealogicznej, w postaci zapisów metrykalnych, danych opisów regionu, czy spisów ludności, kiedyś uda się, może również z Waszą pomocą połączyć wszystkie gałęzie tego rodu. 

Mapa poszukiwań genealogicznych tutaj

c.d.n.

Autor wpisu:

Ania Bernat -Mścisz

 

Źródła

czasopismo WISŁA rok 1902

strój Ludowy Muzeum w Miechowie

Ożarowscy

Posted on Updated on

Pamięci Asi Ożarowskiej (Ryba) 

O krewnych Ożarowskich słyszałam wielokrotnie. Babcia wymieniała to nazwisko, kiedy opowiadała o rodzinie Bernatów. To właśnie jedna z starszych sióstr mojego pradziadka Pawła (ur. 1874-zm.1954)  Franciszka wyszła za mąż za Ożarowskiego.  Wiele lat póżniej kiedy zainteresowała się genealogią, wpisałam Franciszkę w należne jej miejsce w drzewie rodzinnym. W roku 2010 otrzymałam zamówione kopie aktów urodzenia rodzeństwa mojego pradziadka Pawła: Antoniego (1861), Agnieszki (1863), Marianny (1865), Ludwiki (1867) Franciszki (rok 1869),  Józefy (1872), Jana (1877), Michała (1880), Antoniego (1882), i Łucji (1886). Wszyscy oni urodzili się we wsi Grabownica koło Łopuszna (świętokrzyskie).  Rodzice mojego przadziadka Pawła to Józef Bernat i Marianna z domu Barczyńska mieszkali w połowie wsi w domu pod numerem domu 15.

 

ur franciszka Bernat c Jozefa i Marianny z barczynskich
Akt urodzenia Franciszki Bernat 16.11.1869, akt 192, wieś Grabownica, Łopuszno 

 

W akcie urodzenia zapisanym w języku rosyjskim można odczytać informacje o tym, że Franciszka urodziła się o godzinie 8 rano (zapisano o 8 godzinie po północy), a rodzicami chrzestnymi  zostali Franciszek Kozioł i Marianna Zbroszczykowa.

Wśród księg metrykalnych znalazłam również akt małżeństwa Franciszki Bernat c. Józefa i Marianny ze Stanisławem Ożarowskim synem Franciszka Ożarowskiego i Franciszki z domu Kwiecień.

Kiedy Franciszka wychodziła za mąż miała lat dwadzieścia jeden i pół. Ślub odbył się o godzinie 10 rano,  4 czerwca 1891 roku, numer aktu 40/1891 (dokument jest przechowywany w Archiwum Państwowym w Kielcach oraz w parafii Łopuszno. 

W dokumencie zapisano, że pan młody miał w chwili zawarcia związku małżeńskiego lat 28, świadkami na ślubie byli Barański Wojciech lat 34 i Skrzypczyk Jakub lat 45. W akcie zapisano, że ojciec pana młodego  już w tym czasie nie żył. Stanisław urodził się we wsi Olszówka, a przed ślubem mieszkał we wsi Grabownica.

 

Franciszka Ozarowska z domu Bernat
najstarsze znane zdjecie Franciszki z domu Bernat 
Stanisław Ożarowski mąż Franciszki z Bernatów.jpg
Stanisław Ożarowski s. Franciszka i Franciszki z Kwiecień 

Starałam się odkryć kolejne informacje o życiu krewnych, w tym celu, wiosną 2011 roku zamówiłam, z Archiwum Państwowego w  Kielcach zamówiłam spisy ludności dotyczące wsi Grabownica.  

 

 

pl-21-133-0-68-69-0-1.JPG
Franciszka Ożarowska , Grabownica, Łopuszno, wymieniona w poz. 6

W wykazie mieszkańców wsi,  w ostatniej rubryce dopisano informację o tym, że Franciszka zamieszkała (po ślubie) pod numerem 35 (zapisana przy mężu) w Grabownicy (w części zwanej Rosochy).  

18 grudnia 2013 roku napisała do mnie poprzez stronę genealodzy.pl wnuczka Franciszki Ożarowkiej. 

od haliny.JPG

Od tej pory wspólnie szukałyśmy wiadomości o przodkach. 

22.05.2015 040.JPG
Ja, praprawnuczka, i Halinka prawnuczka Józefa Bernata i Marianny z Barczyńskich

Stanisław Ożarowski i Franciszka z domu Bernat mieli dziewięcioro dzieci; 

1. syn Franciszek  (1892 Grabownica-1933 Radzanowo) żona Helena z domu Malaga

2.syn Bronisław (1894-1895 Grabownica)

3.syn Jan (1896 Grabownica) żona Antonina Perz

4.syn Józef (1899 Grabownica)

Pomiędzy lutym 1899 roku a listopadem 1900 roku małżeństwo Ożarowskich przeniosło się do wsi Snochowice, oddalonej o niecałe sześć kilometów od Grabownicy,  tam też rodziły się kolejne dzieci z tego związku.

 

5.syn Bronisław (1900 Snochowice-1986) żona Józefa Łapot

6.syn Stanisław (1903 Snochowice -1996 Ślepkowo Królewskie) żona Katarzyna Lipczyńska 

7.córka Władysława (1906 Snochowice – 1977)

8.syn Walenty (Antoni)  (1912 Snochowice – 1982 Nowina, Elbląg ) żona Stefania Kołodziej

9.córka Maria 1915 (Snochowice-1948 Miszewo Murowane) mąż Józef Tolka 

1511496_476338379142737_84559461_n.jpg
Najstarsi to  Stanisław Ożarowski i Franciszka z Bernatów , wyżej Stanisław wraz z żoną Katarzyną z domu Lipczyńską, od lewej Maria c. Stanisława i Franciszki 

Od tego miejsca cofnijmy się do Franciszka Ożarowskiego i jego żony Franciszki z domu Kwiecień. Wzieli oni ślub 30 stycznia 1860 roku, akt numer 2. 

Poza synem Stanisławem urodzonym w 1863 roku, urodziła się

córka Marianna (1861 Olszówka)

syn Antoni

syn Jan , żona Tekla Barczyńska

syn Marcin ( ur 1870 Olszówka ), żona Ewa Wróbel 

 

Franciszek Ożarowski urodził się w 1830 roku, we wsi Barycz należącej do Łopuszna, był synem Andrzeja i Katarzyny z domu Ciułek.  

Franciszek miał kilkoro rodzeństwa jego rodzeństwo to:

  1. Marianna (ur. 1828) wyszła za Pawła Kałużę
  2. Jadwiga (1832-1834)
  3. Jan (1834-1836)
  4. Józefa (1827-1841)
  5. Katarzyna (1840-1885 Czartoszowy) mąż Wojciech Bernat
  6. Anna (1842-1844 Jasień)

Andrzej Ożarowski i Katarzyna z domu Ciułek wzieli ślub w 1827 roku 

Działo sie w Łopusznie dania czwartego lutego Tysiąć osiemset dwudziestego siódmego roku , o godzinie jedynastej przed południem.

Wiadomo Czyniemy, iż w przytomności Świadków Marcina Gromadzkiego Młynarza w Jasieniu zamieszkałego lat czterdzieści i Antoniego Łapota Sołtysa w Jasieniu zamieszkałego, lat trzydzieści mającego, zawarte zostało religijne Małżeństwo miedzy Andrzeiem Ożarowskim Młodzianem służącym w Jasieniu i urodzonym z Jana i Magdaleny z Szczapów Ożarowskich, w Baryczy komorą zamieszkałych, lat dwadzieścia trzy mającym, a Panną Katarzyną Ciułkowną, Córką Szczepana i Teresy z Parandyków Ciułków w Jasieniu zamieszkałych lat dziewiętnaście liczącą, w Jasieniu urodzoną przy rodzicach zamieszkałą. Małżeństwo poprzedziły trzy zapowiedzi w dniach czeternastym, dwudziestym pierwszym i dwudziestym ósmym stycznia roku bieżącego w parafii Łopuszańskiej(…) Tamowanie małżeństwa nie zaszło. Małżonkowie nowioświadczaią iż zawarli umowę przed ślubną w dniu czternastym stycznia bieżącego roku , w domu pod numerem pierwszym przed Antonim Łapotem Sołtysem w Jasieniu zamieszkałym .

Ślubu udzielił ksiądz Józef Rudczyński proboszcz parafii Łopuszańskiej 

Andrzej urodził się w Baryczy i był synem Jana i Magdaleny z domu Szczapa. Jan i Magdalena pobrali się w parafii Łopuszno w 1798 roku, jednak nie byli oni rodowitymi mieszkańcami ziemi łopuszańskiej. 

Magdalena wywodziła się ze wsi Hucisko w parafii Brynica w bliskiej odległości od Kielc.

Kolejne informacje udał się odszukać dzięki pomocy Beaty Szajdy, opracowującej księgi dla Towarzystwa Genealogicznego Ziemi Częstochowskiej.  

Trudno jest jednoznacznie określić miejsce urodzenia Jana, z dużym jednak prawdopodobiestwem można przypuszczać, że urodził sie on w 1773 roku w parafii Secemin. Tam właśnie zapisane jest urodzenie Jana syna Macieja i Magdaleny z domu Gosek. Aby potwierdzić te informacje potrzebny jest zapis łacińskiego aktu małżeństwa gdzie może być zapisana informacja skąd pochodził Jan. (Innym rozwiązaniem jest wykonanie testów DNA potomków lini Ożarowskich z Łopuszna i Secemina.)

Maciej Ożarowski prawdopodobny ojciec Jana, urodził się w 1724 roku, w domu Andrzeja i Gertrudy. 

 

Andrzej urodzony w 1805 Był synem Piotra Ożarowskiego i Agnieszki z domu Smyk. 

Piotr to syn Mikołaja i Agnieszki. 

Genealogia zaskakuje nas bardzo często, być może już niebawem uda się potwierdzić miejsce urodzenia Jana Ożarowskiego, a tym samym połączyć Ożarowskich z Łopuszna i Secemina, a może również innych linii. 

Tego właśnie życzę sobie, ale przede wszystkim zainteresowanym historią potomkom Ożarowskich. 

secemin.JPG

 

Autor wpisu:

Ania Bernat -Mścisz 

 

Wiadomości zamieszczone w tym wpisie to efekt wielu lat poświęconych na odszukiwanie wiadomości, zachęcam do udostępniania linku, cytowania informacji z zaznaczeniem żródła (bloga)

Wcześniejsze wpisy powiązane Mieszkańcy wsi Grabownica

Grabownica Rosochy

Grabownica zdjęcia

Grabownica Bernat

Tokarnia Park Etnograficzny

Źródła:

Akta gminy Łopuszno sygn. arch. 68

akta metrykalne parafii i gminy Łopuszno 

akta metrykalne Secemin