Warchoł

Metryki Koronne,Inwentarz rok 1744, Nisko

Posted on Updated on

niski klcz.JPG

Poszukiwać śladów życia przodków można na różne sposoby.

Poza wiedzą jak układały się imiona i nazwiska w naszym drzewie, jak wyglądała migracja naszych przodków, który z przodków żył najdłużej,  który zasłynął wśród okolicznych mieszkańców na przykład  talentem do śpiewu czy tańca, szukać również możemy opisów jak wyglądała okolica w jakiej żył nasz atenat. 

Metryki koronne są jednym ze źródeł, które pomogą wyobrazić nam sobie otoczenie w jakim przyszło żyć  naszym przodkom.

W opisie starałam się zachować w oryginalnej osiemnastowiecznej formie, dla zachowania jak najwiernieszego obrazu dawnej wsi w regionie Lasowiaków

W roku  1744 w Metrykach Koronnych znajdziemy spisany był Inwentarz Ekonomii Sandomierskiej. W inwentarzu tym spisano własności jakie miały być oddane na sześcioletnią dzierżawę „Jaśnie Wielmożnemu Imci Panu Jerzemu Dettloffowi Generałowi Altylerii Królewskiej”

Inwentarz spisano w miesiącach lipcu i sierpniu 1744 roku.

We wstępie przeczytać możemy :

 August III

z Bożej łaski Król Polski, Książę Litewski, Ruski, Pruski, Litewski, Mazowiecki, Żmudzinski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflancki, Smoleński, Siewirski i Czerniechowski, a dziedziczny Książę Saski i Elektor

Urodzonym Janowi Wojakowskiemu, Sędzimeu Grodzkiemu  Czerniakowskiemu, i Samuelelowi Kępińskiemu Stolnikowi Grodzińskiemu wiernie nam miłym łaskę naszą Królewską urodzenie wiernie nam mili, kiedy po śmierci Urodzonego Jana Bukowskiego Generała Majora wojsk Naszych wakuje administracja ekonomii Naszej Sandomierskiej, Puściliśmy też Ekonomie Naszą Sandomierską w Sześcioletnią Arendę od dnia pierwszego lipca , w roku terażniejszym tysiąć siedemset czterdziestym czwartym, urodzonemu Jerzemu Dettleffowi Flemingowi Generałowi Altylerii Naszej.

Opis Niska  zawarty w inwentarzu z roku 1744

Opisanie dworu i budynków do dworu należących 

Wjazd ze wsi wrota z tarcic na biegunach, przy nich z obu stron parkan z dylów. Po lewej ręce tenże parkan ciągnący się dalej, w którym wrota na dziedziniec i furtka, drzwi z tarcic na biegunach, od których to wrót ciągnie się parkan, aż ku budynkowi prawą stroną, niedochodząc (do) budynku, furtka na podwórce kuchenne.

Kuchnia w słupy zabudowana, z kominkiem i ogniskiem lepionym pod gontami, kapa nad kominem murowana, drzwi z wrzeciądzem i skoblami, z zawiasami żelaznymi drewniane i z zasuwą takąż, stolnic trzy, półek trzy, i ławą do siedzenia jedną, po prawej ręce z kuchni wyszedłszy

Dwór drzwi do sieni stare z tarcic na zawiasach żelaznych z zasuwą drewnianą, powały nie masz, podłoga z dylów ciosanych, już nadpruchniała po prawej stronie.

Izba drzwi stare z deszczek na zawiasach żelaznych z klamką, wrzeciądzem, antabą, haczykiem i skoblem, okien trzy, dwa w drzewo szyby oprawione kwadratowe, trzecie w ołów szyby okrągłe, piec stary, kafle biało polewane wzorzyste, z ławkami do siedzenia, komin z gliny ulepiony, przy drzwiach stół kredensowy z szafką z czterema półkami do szkła prostej roboty, gwożdziami żelaznymi zbijaną, stół duży lipowy, rogi w cyrkuł zrzynane, stołów mniejszych z tarcic dwa. Na boku Alkierz, drzwi z deszczek stare na zawiasach żelaznych z wrzeciądzem, haczykiem i skoblem, podłoga i powała z tarcic. 

Pokój nowo przybudowany, do niego drzwi z izby pierwszej, na zawiasach żelaznych z wrzeciądzem, zaszczepką i skoblem, okien dwa w ołowiu, szyby taflowe, ramy dębowe stolarskiej roboty, z kwaterą na zawiaskach i haczykiem, otwierają się na jedną stronę.

Piekarnia drzwi z antabą i wrzeciądzem na zawiasach żelaznych, podłoga i powała z dylów, okien dwa w nich szyb nie masz. Piec piekarniany i kominek do świecenia z gliny lepione. 

Tak wygląda część obszernego opisu Niska z połowy XVIII wieku. To co szczególnie mnie zainteresowało to opis pól wraz z nazwiskami osób tam przypisanych: 

Półłanek zwany Piętakowski – nazwisko poddanych – Otaczka wdowa, Jan Dermuga (na usłudze)

Półłanek zwany Świdowskie- nazwisko poddanych- Jędrzej, zmarły, Wojciech Warchoł

Półłanek zwany Chmiełowskie– nazwisko poddanych-Maciej Woytak, Jan Woytak, Woytaczka wdowa, Maciej i Jan Woytakowie,

Półłanek zwany Warchołowskie– nazwisko poddanych-Wojciech Warchoł,Krzych Warchoł, Marcin Warchoł, Wawrzek Otak, Jan Otak

Półłanek zwany Przeszkowskie-nazwisko poddanych-Jakub Markuł, Bereszka wdowa

Półłanek zwany Woydyłowskie-nazwisko poddanych-Jędrzej Woydyła-wójt, Jędrzej Waluś, Ksiądz wikary Racławicki, Stach Samek, młody 

Półłanek zwany Czarnowskie-nazwisko poddanych- Józef Rogala, Tomasz Skrzat, Bidałowa wdowa, Jan Kluk

Półłanek zwany Matusikowskie– Wojciech Ciupa, Józef Kowal, Kazimierz Moskal leśny

Półłanki: Hordowski  i Kuleczowskie-nazwiska poddanych- do Arendy należy, Marcin Polny

Półłanek Pietrzykowski– nazwiska poddanych- Adam Dziurdzia, Woyciech Dudka, Maycher Kata

Półłanek zwany Kochanowski-nazwiska poddanych- Jan Kochan, Jan Warchoł 

Półłanek zwany Brudzinskie-nazwiska poddanych- Jakub Dąbek, Piotr Pokrywka, Jędrzey Przewożnik, Jakub Dubiel, Franek Maciejak, Jan Maciejak, Marcin Dąbrowski, Jakub Żak bartnik dworski, Wawrzek Maciejak, Kazimierz Maciejak, Jan Szewc

Półłanek zwany Bobrowski– nazwiska poddanych- Wawrzek Dąbek, Konstanty Dąbek, Sebastyan Dąbek, Jan Dąbek Karbownik

Półłanek zwany Matyaszowskie– nazwiska poddanych- Jędrzj Otak, Marcin Otak, Tomasz Kucharczyk, Marcin Delor

Półłanek zwany Sybigowskie-nazwiska poddanych-Adam Woytak, Maciey Marchut, Szymon Szybiga, Jędrzey Kowal, Jan Warchoł, Maciey Kochanczyk

Półłanek zwany Pietrykowskie– nazwiska poddanych-Michał Dubiel, Jan Myśliwiec, Marczyk, Jan Kudła, Szymon Kudła

Półłanek zwany Tłuczkowskie-nazwiska poddanych- Jędrzej Kochanczyk, wdowa Kochanczycha, Stanisław Dąbek

Półłanek zwany Paleniowski– nazwiska poddanych- Jakub Kozimola, Grzech Kozimola, Stach Dudek, Walenty Starzak

Półłanek zwany Karowski-nazwiska poddanych- Jan Sibiga leśny, Tomek Kochanczyk, Franek Karbarczyk, Stach Samek, Adam Samek leśny, Jędrzy Samek, Woyciech Kowal, Jan Kara z synem, Franek Kowal, Jan Samek, Józef Samek

Półłanek zwany Mirkowski-pusty cały leży

Półłanek zwany Pastuchowski-nazwiska poddnych- Jan Pastucha, Szczepan Kochanczyk, Franek Pastucha

Półłanek zwany Piotronowski– nazwiska poddanych-Marcin Skomer,Woyciech Rybak, Maciey Rybak, wdowa Kowalka, Szczepanowa Kowalka

Półłanek zwany Czechowski– nazwiska poddanych-Jan Kasper, Jan Dymura, Wawrzyniec Piłat, Tomasz Dzuirdzi

Półłanek zwany Samikowski-nazwisko poddanych-Jan Maciej, Grzegorz Szotarski, Maciej Delur, Tomasz Przewonik

Półłanek zwany Fontysowskie-nazwiska poddanych-wdowa Bialina, Maciey Kowal

Półłanek zwany Tuszkowskie-nazwiska poddanych-Walenty Dziadek, Jan Dziadek syn, Adam Dziadek syn, Franek Piłat

Półłanek zwany Szewczukowskie– nazwiska poddanych-Woyciech Szewiec, Michał Wyka, Adam Kochanczyk, Szymon Kochanczyk

Półłanek zwany Moskalowski-nazwiska poddanych- Józef Moskal, Błażey Stelmach, Michał Warchoł, Michał Malec

Półłanek Zagrody– nazwiska poddanych- Jakub Warchoł, wdowa Karbarka, Adam Kowal, Stanisław i Jędrzy Kowal, Mateusz Bies

Chałupnicy którzy i ogrody mają-nazwiska poddanych- Krzych Warchoł, Jędrzejowa Skrzetowa, Jan Mazurek, Maciej i Jędrzey Otacy, Jędrzey Samek, Adam Kurys, Adam Dziurdzi, Bartos Polny, Jóżef Kasperek, Jedrzey Mrchut Jakub Marchut, Jakub Marchut, Woyciech Kowal, wdowa Brytkowa, Woyciech Maziarzek, Woyciech Kochanczyk, Tomasz Skrzat, Jan Deluga(?)

Komornicze– nazwiska poddanych- Krzych Komornek

Bartnicy: Wojciech Kata, Jakub Żak, Franek Maciejak,Adam Woytak, Michał Dybka,

Tak właśnie opisana została wieś Nisko i jej  osiemnastowieczni mieszkańcy.

Mam nadzieję, że pojawiło się w tym wpisie wiele znajomych nazwisk, a temat poruszony zaciekawił wielu czytelników.

c.d.n….

Autor:

Ania Bernat -Mścisz

Bardzo proszę  nie kopiowanie treści bez podania linku do źródła (tej strony), oraz wskazania autora wpisu. Zapraszam wszystkich zainteresowanych do kontaktu.

Objaśnienia słów:

antaba-metalowa sztaba umacniająca zamknięcie bramy

deszczki, deszczewy- deski

dyl-belka drewnian

powała- drewniany strop

wrzeciądz-okucie budowlane, zamknięcie drzwi lub bramy

Źródła:

 

Metryka Koronna, Lustracja dz. XVIII

AGAD

Prandocin

Posted on Updated on

 

Ciekawostki znalezione w Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej

W zapiskach etnograficznych z początku XX wieku opisana została wieś Prandocin, należąca w tamtym czasie do powiatu miechowskiego, gubernii kieleckiej . Ich autor to Marian Wawrzeniecki. 

prandocin
Prandocin, tekst zamieszczony w miesięczniku  geograficznym  i etnograficznym  Wisła T. XVI

W tekście możemy znależć wspomnienia  88- letniego wówczas  Tomasza Łudzika zamożnego właściciela rodu, który zamieszkiwał Prandocin od pokoleń. „Otóż wsi Cholewy (Cholewicze), Truszczyny (Truszczynie) i Kozakowy (Pozaków) Prandota połączył w jedno i nazwał „Prandocin”. Mieszkańcy mieli przywilej dzwonienia na zamku t.j. w katadrze krakowskiej. Przed 50-ciu laty, broniąc się od panieńskiego”, udawali się oni, a w ich liczbi i Łudzik, do opata migilskiego „po prawo”. Za Napoleona I-ego. Wojciech i Jakub Strońscy i Mikołaj Gugała „poszli do Józefa Poniatowskiego” (służyć w wojsku).  

Na przeciw karczmy był szpital kościelny i cmentarz grzebalny. W 1817 r. w czasie kiedy ksiądz Baczyński był plebanem miejsce na cmentarz wyznaczono na gruncie sołetstwa w Cichonce, na „zagórzu”, ale ksiądz Węgrzynowicz przeniósł go w 1831r. bliżej kościoła. Po rozkolonizowaniu wsi w 1855 roku cmentarz powiększono, a w roku 1898 staraniem księdza Romualda Wiadrowskiego został jeszcze bardziej powiększony na gruntach zwanych „po ogrodach”.

Wśród pominików historycznych w Prandocinie wyróżnić trzeba kościół romański z kamienia ciosanego, jak wskazuje tekst kościół mógł być pierwotnie kościołem zamkowym. W XIII wieku Cystersi za poręczeniem Jana Odrowąża rozpoczynają przebudowy i przeróbki kościoła, które na szczęście nie zatarły całkiem charakteru tej budowy z ciosów kamiennych. 

Kolejny zabytek to obraz umieszony przy, jak to określa autor wielkim ołtarzu, malowidło przedstawia portrety w strojach mieszczańskich, ze Słomnik opatrzony napisem „Honestus Matthias, Oczko scabinus slomnicen … 1630, 11 mai ” oraz „Ex cuius mandato hoc altare in honorem Dei Omnipotentis ac Beatea Virginis Mariea …” . Mattias Oczko zmarł w wielu lat 95, pozostawił po sobie siedmioro potomków.

 W dalszej części tekstu wymieniny jest również dokument pergaminowy jaki znajdował się wśród papierów kościelnych podpisany przez Ligęzę z datą 1314 roku.

Wymieniona jest również księga wydatków prowadzona przez Mateusza Palikiewicza z datami od 1767 do 1801. Przytoczone wydatki to między innymi : żłób dla bydła złoty 8, żłób dla owiec 6 zł, żłób dla koni 8 złoty.

Bardzo ciekawą informacją jest również księga z 1763 zawierająca listę nazwiska włościan.  Te dotyczące Prandocina to „Marcin Kramarz wóyt pręndocki, Michał Kałasa, Maicher Perek, Adam Woyta, Iakób Wiorek woyt orłowski(?),  Andrzej Dakowski, Iózef Zdeb z Prandocina, Ian kowal prendocki, Karol Podzoba, Ian Obrus, Marcin Płaszcz, Chrzysztof Zawaday, Dominik Podło, Ian Podzoba, Franciszek Ptaśnik, Sobestyan Cichopek, Grzegórz Amboroży, Iózef Latos, Adam Koziak, Bartłomiey Kubach, Kazimierz Offetra, Kazimierz Warchoł, Woyciech Kozibania, Wincenty Szyba, Margarita Tkaczka, Regina Kalarusowa, Agnes Dorothea Patrzałkowna, Ioannes Sieyka, Mateus Łata, Stephanus Moszna, Ignacius Lenantowski,Agnes Kuczykowa, Catharina Orłowa, Balbina Dalowska, Zofia Oczkowa, Małgorzata Sadowa, Katarzyna Łacina, Magdalena Bugalina, Agnieszka Herhelowa, Zofia Ciołkowna, Iadwiga Morgowna, Ewa Kubaszczyna, Regina Stępniowa, Szczepan Hatny, Anna Podsiadłowa, Zofia Cacalina, Zofia Kościuchowa, Agnieszka Wilkowa, Piotr(z) Daros, Ian Goluza, Marcin Bucz, Sebastyan Król, Andrzej Gudek, Woyciech Padey, Apolonia Burdelka, Iadwiga Szopina, Ewa Kurkowa, Antoni Kaydusz, Tomasz Grymek, Agnieszka Balcerka, Agnieszka Rylowa, Iacek Patrzałek, Regina Pycina, Woyciech Karkiel, Piotr Wydra, Zofia Żurownowa, Maryanna Piexina,  Dominik Sudo, Iózef Anioł, Paweł Pałać, Maciey Świerszcz, Marcin Szarawara, Antoni Sochacki, Ewa Golcowa, Łuka Goliat, Piotr Podsiało, Ewa Cwalina, Kazimierz Sieyka, Ewa Mesina, Regina Siebina, Regina Lisowa, Tekla Łudzikowa, Iakób Zdyb, Wincenty Duda, Woyciech Słota, Marcin Kłusoń, Maryanna Lechowa, Łukasz Muyda, Antoni Mucha, Michalina Toporek, Tomasz Dragon, Mikołay Cherchel, Ludwika Kucowa, Wincenty Mol, Iózefa Natkaniec, Woyciech Komenda, Ian Staszek, Iozef Mikoś, Kazimierz Cerek, Piotr Kita, Ludwik Kołan, Franciszek Czekay, Maryanna Wodoszczonka, Wawrzyniec Ozdoba, Agnieszka Nagła, Agnieszka Pysionka, Tomasz Płonka, Antoni Zygmuntowicz, Ian Strona, Antoni Odrzywołek, Walenty Rakosz, Marcin Marszałek, Teodor Piątkowski, Julianna Teikaleka, Franciszka Bielonka, Franciszka Soboleska, Maryanna Chydyka, Ian Harot, Rozalia Rożek, Woyciech Wywiał, Izydor Niewiadomy, Wiktor Kiryś, Wincenty Kula, Feliks Sakok, Floryan Kmiecik, Magdalena Chropaczka, Antoni Korday, Ian Chwostek, Apolonia Pierzchała, Antonina Szatan, Agnieszka Durbaszowa, Mateusz Benek, Tomasz Kuchna, Franciszka Krysieńska, Teresa Smidrosenka, Łukasz Kurek, Ewa Kupidłowa, Ian Drożek, Antoni Chochrek, Onufry Bil, Szczepan Słaby, Błażey Ziorko, Kunegunda Minor, Elżbieta Sas, Małgorzata Miślatowna, Franciszka Grzeszkowna, Barbara Rogalonka, Franciszek Toporek, Maryna Buiołek, Agnieszka Wiła, Iózef Szlachta, Ian Marus, Wincenty Gasik”. 

Dalsza część publikacji również może być ciekawym akcentem w poszukiwaniach genealogicznych dotyczących regionu Prandocina. ” Godne jest uwagi, że w Prandocinie nie zginęły starodawne nazwiska, niektóre zaś rody przybrały nowe przydomki, i tak: Offertowie nazywają się Mazurkami, z Fijołków powstali Cichopkowie, z LechówMarkowie, a Gosiorek nazywa się Król. ” 

Mieszkańcy Prandocina mogą się poszczycić, z włościan pochodzą ” ks. Franciszek Komenda, ks. Jan Szyba(rski), ks. Wincenty Kwieciński, jest też kilku nauczycieli, :pp. Ptasznik, Szcześniak, Kwieciński. Z rodziny Marusów dwóch braci jest urzędnikami, p. Lech pisarzem gminy, pan Jan Gąsiorek jako ławnik zastepuje sędziego w Słomnikach; pan Gackowski, kowal, jest kapelmistrzem miejscowej orkiestry, złożonej z 16-stu członków; pan Jan Kaczmarczyk członek „Jutrzenki”, należy do liczny najinteligentniejszych włościan w okolicy. ”

Zdjęcia z cmentarza w Prandocinie jakie wykonałam  podczas genealogicznej podróży w 2016 roku tutaj

Na cmentarzu w Prandocinie pochowani są moi prapradziadkowie Szymon Ostrowski i jego żona Anastazja Ostrowska z domu Kubat. O Ostrowskich tutaj

c.d.n.

Autor wpisu

Ania Bernat -Mścisz

Bardzo proszę o uszanowanie mojej pracy i nie kopiowanie treści wpisu bez podania linku do strony i autora bloga

 

źródła :

http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=10998&from=publication