Prandocin

Prandocin, opis wsi na przełomie XIX i XX wieku.

Posted on Updated on

Prandocin, to wieś położona  na terenie gminy Słomniki, powiecie krakowskim, województwie małopolskim, 13 kilometów od Miechowa i 30 kilometrów od Krakowa. 

W Prandocinie żyli  moi prapradziadkowie  Ostrowscy, tam też mieszkała  i chodziła do tamtejszej szkoły moja babcia.

O dawnym Prandocinie przeczytacie w moim wcześniejszym wpisie Prandocin.

Możecie w nim znależć między innymi listę włościan  z połowy XVIII wieku. 

Dzisiaj dalszy ciąg wiadomości o Prandocinie spisanych w miesięczniku Wisła 1902 roku. 

wisła okladka.JPG
okładka miesięcznika Wisła, 1902 rok

Ulica gówna w Prandocinie (wieś przy kościele) nie ma nazwy; mówią o niej „ulica od łąk Wężerowskich, lub od Ożronowa ( Ojrzanów, część wsi).

Nazwy pól ornych  są ciekawe: przechowują one nazwy wsi, które niegdyś w tych miejscach istniały lub świadczą o dawnym przeznaczeniu. Są to: Poddębie( były tu wg. Łudzika* ogrone dęby, Iły, Kozakowy (Pozaków), Marancja, Cholewy (Cholowicze), Tuszczyny (Truszczynie), Żydowy, Winnica (była tu niegdyś winnica), Kopiec, Borek (na Granowie), Podrozni łan, Zaleczeńce, Podgórze, łan od Kacic za Dworem, łan Cołcała, Kopanina (był karczunek), Stawiska (jedne i drugie), Kaczeniec (błota), pole za Kaczeńcem, pomiędzy Kaczeńcem a Winnicą pole Radoczyńskie.

Łąki były zwane: Wolne , Cholewskie i Kaczeniec; pastwiska wspólne były na Iłach i na Poddębiu. Na łąkach Wolnych pasali włościanie, zwani „wolnemi”,  „zakupni” zaś mieli pastwiska Cholewskie, i Kaczeniec.

Strumyk we wsi bez nazwy, strumyk zaś poza wsią zwie sie „struga od Nowego Dworu”. 

Lasy były zwane Sosnówka i Moniakowski: 

Wzgórza zowią się „Kopiec” (na Granowie) i ” Zagórze „, ale -powiada Łudzik, że „mogiełki i zagórze to jakby jedno było”. Jest też niezbędna w każdej prawie wsi „łysa góra”, wzgórze „opoczyste”, Pospolite też są w tej okolicy rozmaitej wielkości „doły” lub „dołki” gliniaste. Drogi i ścieżki nazwy nie mają. Przysiółków i pustek nie ma.

plan domostw prandocin.JPG

A. „Chałupa” (dom mieszkalny), murowana z cegły, wejście w środku ściany frontowej.

B. „Okół” t.j zwykle wysoki płot z „koroną” z ciernia, czasem parkan. Niekiedy bywa pokryty dachem, a wtedy słyży za skład narzędzi rolniczych; niekiedy znów pod dachem mieszczą sie chlewy. 

C. Stodoła 

D. „Gumno” miejsce gdzie „gnój”się gromadzi. Stoją tu wozy, niekiedy jest studnia z wałem i korbą. 

E. Miejsce, gdzie „okół” zamyka się wrotami z desek, lub częściej „laską”, plecioną z grubego chrustu.

F. Płoty za sadami. 

G. Sady owocowe, przewżnie śliwowe lub trześniowe ( czereśniowe?). 

H. Droga główna (ulica wiejska).

I. Ogród warzywny. Najczęściej sadzą tu kartofle, kapustę, sieją mak i konopie.

Uwaga. Niekiedy gdy chata nieco odsunieta od drogi, bywa przed nią ogródek kwiatowy; tu zwykle na płocie szuszą się łyżki od jedzenie.”

Opis dawnego Prandocina przedstawił Tomasz Łudzik, 88 letni wtedy(w 1902 roku)  mieszkaniec  tamtejszej wsi „typowy zagrodnik prandocki”, którego postać postaram się przedstawić w kolejnym wpisie.  

Zapraszam zainteresowanych historią do kontaktu .

Bardzo prosze o uszanowanie mojej pracy i nie kopiowanie zawartych tu treści bez podania linku i autora bloga.

Autor wpisu:

 

Ania Bernat -Mścisz 

 

żródła:

Miesięcznik Wisła wydanie z roku 1902 

 

 

 

Prandocin

Posted on Updated on

 

Ciekawostki znalezione w Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej

W zapiskach etnograficznych z początku XX wieku opisana została wieś Prandocin, należąca w tamtym czasie do powiatu miechowskiego, gubernii kieleckiej . Ich autor to Marian Wawrzeniecki. 

prandocin
Prandocin, tekst zamieszczony w miesięczniku  geograficznym  i etnograficznym  Wisła T. XVI

W tekście możemy znależć wspomnienia  88- letniego wówczas  Tomasza Łudzika zamożnego właściciela rodu, który zamieszkiwał Prandocin od pokoleń. „Otóż wsi Cholewy (Cholewicze), Truszczyny (Truszczynie) i Kozakowy (Pozaków) Prandota połączył w jedno i nazwał „Prandocin”. Mieszkańcy mieli przywilej dzwonienia na zamku t.j. w katadrze krakowskiej. Przed 50-ciu laty, broniąc się od panieńskiego”, udawali się oni, a w ich liczbi i Łudzik, do opata migilskiego „po prawo”. Za Napoleona I-ego. Wojciech i Jakub Strońscy i Mikołaj Gugała „poszli do Józefa Poniatowskiego” (służyć w wojsku).  

Na przeciw karczmy był szpital kościelny i cmentarz grzebalny. W 1817 r. w czasie kiedy ksiądz Baczyński był plebanem miejsce na cmentarz wyznaczono na gruncie sołetstwa w Cichonce, na „zagórzu”, ale ksiądz Węgrzynowicz przeniósł go w 1831r. bliżej kościoła. Po rozkolonizowaniu wsi w 1855 roku cmentarz powiększono, a w roku 1898 staraniem księdza Romualda Wiadrowskiego został jeszcze bardziej powiększony na gruntach zwanych „po ogrodach”.

Wśród pominików historycznych w Prandocinie wyróżnić trzeba kościół romański z kamienia ciosanego, jak wskazuje tekst kościół mógł być pierwotnie kościołem zamkowym. W XIII wieku Cystersi za poręczeniem Jana Odrowąża rozpoczynają przebudowy i przeróbki kościoła, które na szczęście nie zatarły całkiem charakteru tej budowy z ciosów kamiennych. 

Kolejny zabytek to obraz umieszony przy, jak to określa autor wielkim ołtarzu, malowidło przedstawia portrety w strojach mieszczańskich, ze Słomnik opatrzony napisem „Honestus Matthias, Oczko scabinus slomnicen … 1630, 11 mai ” oraz „Ex cuius mandato hoc altare in honorem Dei Omnipotentis ac Beatea Virginis Mariea …” . Mattias Oczko zmarł w wielu lat 95, pozostawił po sobie siedmioro potomków.

 W dalszej części tekstu wymieniny jest również dokument pergaminowy jaki znajdował się wśród papierów kościelnych podpisany przez Ligęzę z datą 1314 roku.

Wymieniona jest również księga wydatków prowadzona przez Mateusza Palikiewicza z datami od 1767 do 1801. Przytoczone wydatki to między innymi : żłób dla bydła złoty 8, żłób dla owiec 6 zł, żłób dla koni 8 złoty.

Bardzo ciekawą informacją jest również księga z 1763 zawierająca listę nazwiska włościan.  Te dotyczące Prandocina to „Marcin Kramarz wóyt pręndocki, Michał Kałasa, Maicher Perek, Adam Woyta, Iakób Wiorek woyt orłowski(?),  Andrzej Dakowski, Iózef Zdeb z Prandocina, Ian kowal prendocki, Karol Podzoba, Ian Obrus, Marcin Płaszcz, Chrzysztof Zawaday, Dominik Podło, Ian Podzoba, Franciszek Ptaśnik, Sobestyan Cichopek, Grzegórz Amboroży, Iózef Latos, Adam Koziak, Bartłomiey Kubach, Kazimierz Offetra, Kazimierz Warchoł, Woyciech Kozibania, Wincenty Szyba, Margarita Tkaczka, Regina Kalarusowa, Agnes Dorothea Patrzałkowna, Ioannes Sieyka, Mateus Łata, Stephanus Moszna, Ignacius Lenantowski,Agnes Kuczykowa, Catharina Orłowa, Balbina Dalowska, Zofia Oczkowa, Małgorzata Sadowa, Katarzyna Łacina, Magdalena Bugalina, Agnieszka Herhelowa, Zofia Ciołkowna, Iadwiga Morgowna, Ewa Kubaszczyna, Regina Stępniowa, Szczepan Hatny, Anna Podsiadłowa, Zofia Cacalina, Zofia Kościuchowa, Agnieszka Wilkowa, Piotr(z) Daros, Ian Goluza, Marcin Bucz, Sebastyan Król, Andrzej Gudek, Woyciech Padey, Apolonia Burdelka, Iadwiga Szopina, Ewa Kurkowa, Antoni Kaydusz, Tomasz Grymek, Agnieszka Balcerka, Agnieszka Rylowa, Iacek Patrzałek, Regina Pycina, Woyciech Karkiel, Piotr Wydra, Zofia Żurownowa, Maryanna Piexina,  Dominik Sudo, Iózef Anioł, Paweł Pałać, Maciey Świerszcz, Marcin Szarawara, Antoni Sochacki, Ewa Golcowa, Łuka Goliat, Piotr Podsiało, Ewa Cwalina, Kazimierz Sieyka, Ewa Mesina, Regina Siebina, Regina Lisowa, Tekla Łudzikowa, Iakób Zdyb, Wincenty Duda, Woyciech Słota, Marcin Kłusoń, Maryanna Lechowa, Łukasz Muyda, Antoni Mucha, Michalina Toporek, Tomasz Dragon, Mikołay Cherchel, Ludwika Kucowa, Wincenty Mol, Iózefa Natkaniec, Woyciech Komenda, Ian Staszek, Iozef Mikoś, Kazimierz Cerek, Piotr Kita, Ludwik Kołan, Franciszek Czekay, Maryanna Wodoszczonka, Wawrzyniec Ozdoba, Agnieszka Nagła, Agnieszka Pysionka, Tomasz Płonka, Antoni Zygmuntowicz, Ian Strona, Antoni Odrzywołek, Walenty Rakosz, Marcin Marszałek, Teodor Piątkowski, Julianna Teikaleka, Franciszka Bielonka, Franciszka Soboleska, Maryanna Chydyka, Ian Harot, Rozalia Rożek, Woyciech Wywiał, Izydor Niewiadomy, Wiktor Kiryś, Wincenty Kula, Feliks Sakok, Floryan Kmiecik, Magdalena Chropaczka, Antoni Korday, Ian Chwostek, Apolonia Pierzchała, Antonina Szatan, Agnieszka Durbaszowa, Mateusz Benek, Tomasz Kuchna, Franciszka Krysieńska, Teresa Smidrosenka, Łukasz Kurek, Ewa Kupidłowa, Ian Drożek, Antoni Chochrek, Onufry Bil, Szczepan Słaby, Błażey Ziorko, Kunegunda Minor, Elżbieta Sas, Małgorzata Miślatowna, Franciszka Grzeszkowna, Barbara Rogalonka, Franciszek Toporek, Maryna Buiołek, Agnieszka Wiła, Iózef Szlachta, Ian Marus, Wincenty Gasik”. 

Dalsza część publikacji również może być ciekawym akcentem w poszukiwaniach genealogicznych dotyczących regionu Prandocina. ” Godne jest uwagi, że w Prandocinie nie zginęły starodawne nazwiska, niektóre zaś rody przybrały nowe przydomki, i tak: Offertowie nazywają się Mazurkami, z Fijołków powstali Cichopkowie, z LechówMarkowie, a Gosiorek nazywa się Król. ” 

Mieszkańcy Prandocina mogą się poszczycić, z włościan pochodzą ” ks. Franciszek Komenda, ks. Jan Szyba(rski), ks. Wincenty Kwieciński, jest też kilku nauczycieli, :pp. Ptasznik, Szcześniak, Kwieciński. Z rodziny Marusów dwóch braci jest urzędnikami, p. Lech pisarzem gminy, pan Jan Gąsiorek jako ławnik zastepuje sędziego w Słomnikach; pan Gackowski, kowal, jest kapelmistrzem miejscowej orkiestry, złożonej z 16-stu członków; pan Jan Kaczmarczyk członek „Jutrzenki”, należy do liczny najinteligentniejszych włościan w okolicy. ”

Zdjęcia z cmentarza w Prandocinie jakie wykonałam  podczas genealogicznej podróży w 2016 roku tutaj

Na cmentarzu w Prandocinie pochowani są moi prapradziadkowie Szymon Ostrowski i jego żona Anastazja Ostrowska z domu Kubat. O Ostrowskich tutaj

c.d.n.

Autor wpisu

Ania Bernat -Mścisz

Bardzo proszę o uszanowanie mojej pracy i nie kopiowanie treści wpisu bez podania linku do strony i autora bloga

 

źródła :

http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=10998&from=publication